Autyzm – czym jest? Jak diagnozować?
Autyzm to temat, który wzbudza coraz większe zainteresowanie zarówno wśród rodziców, jak i specjalistów. Wzrasta świadomość na temat tego zaburzenia, co prowadzi do wcześniej podejmowanych działań diagnostycznych i lepszego wsparcia dla osób dotkniętych autyzmem. Ale czym właściwie jest autyzm? Jakie są jego objawy i jak wygląda proces diagnozy? W tym artykule przyjrzymy się bliżej tym zagadnieniom.
Czym jest spektrum autyzmu?
Autyzm to zaburzenie neurologiczne, które wpływa na funkcjonowanie mózgu. Objawy autyzmu mogą pojawić się już w dzieciństwie i trwać przez całe życie. Autyzm należy rozumieć jako spektrum, co oznacza, że może manifestować się w bardzo różny sposób u różnych osób. Dzieci autystyczne mogą wykazywać brak reakcji na polecenia, unikać zabawy z rówieśnikami, mieć trudności z wyrażaniem emocji oraz komunikacją werbalną i niewerbalną.
Przyczyny autyzmu
Naukowcy nie są zgodni co do jednoznacznych przyczyn autyzmu. Za główne czynniki uważa się genetykę oraz wpływy środowiskowe. Badania wykazały istnienie nieprawidłowości w pewnych obszarach mózgu u osób autystycznych. Ponadto, osoby z autyzmem mogą mieć niewłaściwy poziom serotoniny i innych neuroprzekaźników w mózgu. U 15-20% dzieci autystycznych obecna jest mutacja genetyczna zwiększająca ryzyko rozwoju autyzmu. Występowanie autyzmu może być również związane z zażywaniem pewnych leków przez matkę w czasie ciąży.
Jakie są objawy autyzmu?
Wczesne symptomy
Typowe objawy autyzmu ujawniają się przed 3. rokiem życia. Rodzice mogą zauważyć pierwsze symptomy już w okresie niemowlęcym. Dziecko może nie reagować na hałas ani na osoby wchodzące do pomieszczenia, może sztywnieć po wzięciu na ręce, patrzeć przez długi czas w jeden punkt. Niekiedy rozwój dziecka przebiega początkowo prawidłowo, a nietypowe zachowania pojawiają się później.
Zachowania społeczne i komunikacyjne
Autystyczne dzieci często zamykają się w swoim świecie, unikają kontaktu z rówieśnikami i rodziną, nie pozwalają się dotknąć, rzadko o coś proszą. W komunikacji występują zaburzenia – dziecko może mówić w sposób zaburzony, nielogiczny, przywiązywać się do przedmiotów, wpadać w panikę przy ich zabraniu. Zmiana przyzwyczajeń jest dla nich trudna do zaakceptowania.
Specjalne umiejętności
Czasami autyzm wiąże się z byciem ekspertem w jednej, wąskiej dziedzinie i dobrą pamięcią, która nie jest jednak wykorzystywana w codziennym życiu. Życie osoby autystycznej to częste odczuwanie lęku i agresji oraz zaburzenia snu.
Na czym polega diagnoza autyzmu?
Obserwacja zachowań i rozwoju
Nie istnieją jednoznaczne testy medyczne, które dadzą odpowiedź na pytanie, czy dana osoba cierpi na autyzm. Diagnoza autyzmu opiera się na obserwacji zachowań i ogólnego rozwoju dziecka. Na początku specjalista przeprowadza testy, które mają wykazać, czy dziecko posiada umiejętności charakterystyczne dla swojego wieku.
Wywiady z rodzicami
Rodzice dzieci, u których podejrzewa się autyzm, odpowiadają na szereg pytań dotyczących swojej pociechy. Jeśli specjalista uzna, że ryzyko jest wysokie, zleca dodatkowe badania przesiewowe, neurologiczne i genetyczne. Neurolodzy oceniają pracę mózgu i nerwów, pediatrzy – rozwój dziecka, a psychologowie dziecięcy bądź psychiatrzy wykorzystują wiedzę na temat ludzkiego umysłu.
Spektrum autyzmu u dorosłych osób
Diagnoza dorosłych
Rozpoznanie autyzmu u dorosłych osób jest trudne, ale możliwe. Diagnoza może zacząć się od specjalnego testu samooceny lub szczerej rozmowy z lekarzem. Jeśli pacjent wyrazi zgodę, można przeprowadzić rozmowę z bliskimi na temat jego zachowania. Specjalista prowokuje interakcje, dopytuje o ewentualne objawy autyzmu obserwowane w wieku dziecięcym i obecnym, a także zleca badania pod kątem innych zaburzeń.
Bliski kontakt z pacjentem
Rozmowa z bliskimi osoby badanej może dostarczyć cennych informacji na temat jej codziennego funkcjonowania. Po wykluczeniu innych chorób i potwierdzeniu, że przesłanki do występowania autyzmu istnieją już od dzieciństwa, dana osoba zostaje skierowana do psychologa i psychiatry, którzy przeprowadzają dalsze badania.
Jak zadbać o rozwój osób dotkniętych autyzmem?
Indywidualne podejście
Rozwój osób z autyzmem wymaga indywidualnego podejścia. Programy terapeutyczne muszą być dostosowane do specyficznych potrzeb i możliwości każdego pacjenta. Ważne jest, aby uwzględniać zarówno aspekty edukacyjne, jak i emocjonalne.
Terapie behawioralne i zajęciowe
Terapie behawioralne, takie jak Applied Behavior Analysis (ABA), są jednymi z najczęściej stosowanych metod wspierania rozwoju dzieci z autyzmem. Terapie zajęciowe pomagają w rozwijaniu umiejętności niezbędnych do codziennego funkcjonowania.
Wsparcie społeczne
Wsparcie ze strony rodziny, przyjaciół i społeczności jest kluczowe dla rozwoju osób z autyzmem. Organizowanie grup wsparcia, warsztatów i spotkań może pomóc w integracji i akceptacji osób z autyzmem w społeczeństwie.
Zakończenie
Autyzm to złożone zaburzenie, które wymaga indywidualnego podejścia w diagnostyce i terapii. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie wsparcie mogą znacznie poprawić jakość życia osób z autyzmem. Ważne jest, aby zwiększać świadomość na temat autyzmu i wspierać badania naukowe, które pomogą lepiej zrozumieć to zaburzenie. Jeśli podejrzewasz, że twoje dziecko może mieć autyzm, skonsultuj się z lekarzem specjalistą. Dla dorosłych ważne jest, aby nie bagatelizować swoich objawów i również szukać profesjonalnej pomocy.
