Jak wspierać bliską osobę z zaburzeniami lękowymi?

W dzisiejszych czasach coraz więcej osób zmaga się z zaburzeniami lękowymi. Jeśli masz w swoim otoczeniu kogoś, kto boryka się z tym problemem, może być trudno wiedzieć, jak najlepiej mu pomóc. W tym artykule dowiesz się, jak skutecznie wspierać bliską osobę z zaburzeniami lękowymi, oferując jej potrzebne wsparcie i zrozumienie.

Co to jest lęk i zaburzenia lękowe?

Lęk to naturalny stan emocjonalny, pojawiający się w odpowiedzi na stresujące sytuacje. Może wystąpić w reakcji na przemówienie publiczne, ważny egzamin czy spotkanie z agresywnym psem. Jednak u niektórych osób lęk staje się chroniczny i paraliżujący, utrudniając normalne funkcjonowanie.

Jak rozpoznać zaburzenia lękowe?

Zaburzenia lękowe różnią się od zwykłego lęku tym, że są bardziej nasilone i utrzymują się przez dłuższy czas. Objawy mogą obejmować:

Poczucie niepokoju przez większość czasu.
Trudności w uspokajaniu się.
Nagle pojawiające się uczucia paniki lub przerażenia.
Powracające myśli powodujące lęk.
Nieprzyjemne wspomnienia lub koszmary po traumatycznym wydarzeniu.

Dlaczego lęk staje się zaburzeniem?

Kiedy lęk zaczyna wywierać paraliżujący wpływ na życie osoby, ogranicza jej funkcjonowanie i znacząco obniża jakość życia, można mówić o zaburzeniu lękowym. Osoby doświadczające takiego stanu często unikają kontaktów społecznych i cierpią psychicznie.

Przyczyny zaburzeń lękowych

Istnieje wiele czynników, które mogą prowadzić do nadmiernej lękowości. Oto niektóre z nich:

Czynniki genetyczne

Zaburzenia lękowe mogą występować w rodzinie, co sugeruje, że istnieje genetyczna predyspozycja do ich rozwoju. Jednakże, posiadanie krewnych z zaburzeniami lękowymi nie oznacza automatycznie, że sami będziemy ich doświadczać.

Stresujące wydarzenia

Zmiana pracy, narodziny dziecka, doświadczenie traumatycznego wydarzenia, czy śmierć bliskiej osoby mogą wywołać nadmierny lęk. Również doświadczanie przemocy (fizycznej, emocjonalnej) może prowadzić do zaburzeń lękowych.

Problemy zdrowotne

Niektóre choroby somatyczne, takie jak problemy hormonalne, cukrzyca, astma czy choroby serca, mogą wywoływać lęk. Dlatego ważne jest wykluczenie przyczyn somatycznych przed postawieniem diagnozy zaburzeń lękowych.

Substancje psychoaktywne

Alkohol, marihuana, amfetamina i środki uspokajające mogą wywoływać lęk, zwłaszcza kiedy efekty ich działania ustępują. Osoby z lękiem często sięgają po te substancje w nadziei na złagodzenie objawów, co prowadzi do błędnego koła i nasilenia lęku.

Czynniki osobowościowe

Badania sugerują, że pewne cechy osobowości, takie jak perfekcjonizm, nasilona potrzeba kontroli czy niska samoocena, mogą predysponować do wystąpienia zaburzeń lękowych.

Rodzaje zaburzeń lękowych

Zaburzenia lękowe dzielą się na kilka typów, z których najczęściej występujące to:

Fobia społeczna

Obejmuje intensywny lęk przed sytuacjami społecznymi, w których osoba może być oceniana przez innych.

Fobie specyficzne

Są to irracjonalne lęki przed określonymi obiektami lub sytuacjami, takimi jak wysokość, pająki czy zamknięte przestrzenie.

Zespół lęku uogólnionego (GAD)

Charakteryzuje się przewlekłym, nadmiernym martwieniem się o różne aspekty życia codziennego.

Lęk paniczny z agorafobią lub bez niej

Obejmuje nagłe ataki paniki połączone z lękiem przed przebywaniem w miejscach, z których ucieczka może być trudna.

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (OCD)

Polegają na powtarzających się, niechcianych myślach (obsesjach) i/lub zachowaniach (kompulsjach), które osoba czuje się zmuszona wykonywać.

Zespół ostrego stresu (ASD) i zespół stresu pourazowego (PTSD)

Występują po traumatycznym wydarzeniu i obejmują powracające wspomnienia, koszmary oraz unikanie sytuacji przypominających traumę.

Wsparcie rodziny i przyjaciół jest kluczowe w radzeniu sobie z lękiem. Oto kilka praktycznych kroków, które możesz podjąć:

Zrozumienie i akceptacja

Pierwszym krokiem jest zrozumienie, że lęk to nie jest coś, co można po prostu „przestać” odczuwać. Ważne jest, aby zaakceptować uczucia bliskiej osoby i nie bagatelizować jej problemów.

Komunikacja bez oceniania

Rozmawiaj z bliską osobą i słuchaj jej uważnie, bez oceniania. Ważne jest, aby osoba czuła się wysłuchana i zrozumiana. Zadawaj pytania otwarte i wyrażaj swoje chęci do pomocy.

Zachęcanie do szukania fachowej pomocy

Spróbuj zachęcić bliską osobę do poszukania profesjonalnego wsparcia. Oferuj pomoc w znalezieniu odpowiedniego terapeuty lub psychologa. Fachowa pomoc może znacząco poprawić jakość życia osoby z zaburzeniami lękowymi.

Zdrowe nawyki

Zachęcaj do wprowadzenia zdrowych nawyków, takich jak dostateczna ilość snu, regularne spożywanie posiłków i ćwiczenia fizyczne. Dbanie o zdrowie fizyczne może pozytywnie wpłynąć na zdrowie psychiczne.

Wspólne spędzanie czasu

Pozostań w kontakcie z bliską osobą i proponuj wspólne spędzanie czasu na relaksujących zajęciach, takich jak spacery, oglądanie filmów czy gotowanie. Unikaj jednak nadmiernego nacisku na częsty kontakt, aby osoba nie czuła się przytłoczona.

Podsumowanie

Zaburzenia lękowe są powszechnym problemem, który może znacząco wpłynąć na jakość życia. Wsparcie bliskich osób odgrywa kluczową rolę w radzeniu sobie z lękiem. Zrozumienie, akceptacja i zachęcanie do szukania fachowej pomocy to podstawowe kroki, które można podjąć, aby pomóc osobie zmagającej się z zaburzeniami lękowymi. Pamiętaj, że każda mała pomoc może mieć ogromne znaczenie.